Bu ders, Kur''an-ı Kerim ayetleri ve Ehlibeyt mektebinin ahlak anlayışı çerçevesinde ilmin mahiyetini, dua ile ilişkisini ve ilim tahsilindeki niyetin önemini ele almaktadır. İlmin sadece zihinsel bir birikim değil, insanın varlık mertebesini yükselten ilahi bir lütuf olduğu vurgulanmaktadır.
1. Dua ve Esma-i Hüsna İlişkisi
Uyumlu Sıfatlar: İnsan Allah''tan bir şey isterken, isteğiyle örtüşen ilahi sıfatları (Esma-i Hüsna) zikretmelidir. Fakir olanın `Ya Rahman/Ya Rezzak`, hasta olanın `Ya Şafi`, zalimden kurtulmak isteyenin `Ya Cebbar` demesi bu uyuma örnektir.
Rab Sıfatı ve İlim: Taha Suresi 114. ayette Hz. Peygamber’e `Rabbim beni ilimce artır` demesi emredilmiştir. Burada `Rab` (terbiye eden, olgunlaştıran) sıfatının kullanılması, gerçek eğitimin ve olgunlaşmanın ancak ilimle mümkün olduğunu gösterir.
2. Kapasiteyi Artıran Unsurlar
Zatın Genişlemesi: İlim, insanın `ilmimi artır` yerine `beni artır` demesiyle, kişinin varlık hacmini ve kavrayış kapasitesini büyütür.
Şükür ve Hidayet: İbrahim Suresi 7. ayette geçen `Şükrederseniz sizi artırırım` ifadesi, sadece malın artması değil, insanın kemalinin ve kapasitesinin artmasıdır. Benzer şekilde hidayet de insanın zatına yeni bir merhale ekler.
Zıt Durum: Nankörlük, cahillik ve Kur''an''dan uzaklaşmak insanın manevi sermayesini tüketir, enerjisini bitirir.
3. İlim Tahsilinde Niyet ve Maddiyat
Kutsal Bir Değer: İlim, para kazanma hedefiyle talep edilmemelidir. Bu hem dini ilimler hem de tıp, mühendislik gibi dünyevi (maddi) ilimler için geçerlidir.
Zaruret vs. Hedef: Para hayatın vazgeçilmez bir parçasıdır (su içmek veya nefes almak gibi), ancak yaşamın nihai amacı olmamalıdır. Bir doktor `Allah''ın kullarına hizmet` niyetiyle hareket ederse parası da beraberinde gelir ve yaptığı iş ibadete dönüşür. Sadece para hedefli bir ilim, kişiyi Allah''tan uzaklaştırır ve parayı putlaştırır.
Alimin Rızkı: Allah, samimiyetle ilim yolunda olanların rızkına kefil olmuştur. Bir ilim ehli `nerede çok maaş alırım` değil, `nerede daha çok hizmet ederim` kaygısını taşımalıdır.
4. Önce Nefis, Sonra Tebliğ
İlkin Kendine: İlim öğrenen kişi, duyduğu hikmeti veya okuduğu kitabı öncelikle kendi noksanlıklarını gidermek ve nefsini ıslah etmek için almalıdır. Başkalarına anlatma veya `minberde kullanma` düşüncesi ikinci planda kalmalıdır. Kendini ıslah etmeyen birinin başkasına vereceği öğüt, beklenen tesiri göstermez.