1. Kur''an-ı Kerim''de İlim Ayetlerinin Kategorileri
Kur''an''daki ilimle ilgili ayetler üç ana bölümde değerlendirilmiştir:
A. Allah''ın İlmi
Alîm Sıfatı: Allah''ın zati sıfatlarından biridir; O her şeyi eksiksiz bilendir. Kur''an''da bu sıfat genellikle `Hakîm` (hikmet sahibi) ve `Semî` (işiten) sıfatlarıyla birlikte kullanılır.
Gizliyi ve Açığı Bilmesi: Allah sadece insanların amellerini değil, kalplerinden geçen düşünceleri, nefislerinin fısıltılarını ve hatta `hain bakışları` (niyetini kimsenin bilmediği bakışları) bilir.
İslah Edici Etkisi: Allah''ın her şeyi gördüğüne ve bildiğine dair bilgi sahibi olmak yetmez; buna iman (yakin) etmek gerekir. Bir insan, yaptıklarının birisi tarafından gözetlendiğini (kamera sistemi gibi) gerçekten hissederse, davranışlarını düzeltir. İlim akıldan kalbe inince imana dönüşür ve insanı kötülüklerden korur.
B. Peygamberlerin ve Allah Dostlarının İlmi
Vehbi İlim: Peygamberlere verilen ilim, bizzat Allah tarafından onlara bahşedilmiş (vehbi) bir lütuftur.
Hz. Peygamber’in (s.a.a) Üstünlüğü: Hz. Peygamber’e verilen ilim, diğer peygamberlerden daha geniş ve kapsamlıdır. Onu Miraç’a yükselten ve yüce makamlara taşıyan bu ilahi bilgidir.
C. İlmin Konumu, Bereketleri ve Sonuçları
Liyakat ve Seçim Ölçüsü: İslam’da ve Kur''an’da bir makama (liderlik, komutanlık vb.) seçilmek için ölçü mal, mülk veya zenginlik değil; ilim ve ehliyettir.
Örnek (Bakara 247): Talut’un komutan seçilmesine itiraz edenlere karşı, Allah''ın onu ilim ve beden gücü bakımından üstün kıldığı belirtilmiştir.
Bilenle Bilmeyen Farkı: Zümer Suresi 9. ayette geçtiği üzere: `Bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?` Kur''an, ilmin insanı diğerlerinden ayıran en temel üstünlük vasfı olduğunu açıkça ilan eder.
2. İlim ile İmanın Sarsılmaz Bağı
İlimden İmana: İman sahibi olabilmek için önce bilgi sahibi olmak gerekir. İlim aklın işidir; ancak bu bilgi içselleştirilip kalbe indirildiğinde imana dönüşür.
Muhkem ve Müteşabih Ayetler: Kur''an''da mesajı net olan (muhkem) ve yoruma açık olan (müteşabih) ayetler vardır. Kalbinde hastalık olanlar fitne çıkarmak için müteşabihlerin peşine düşerken, ilimde derinleşenler (Rasihun) her iki tür ayetin de Allah''tan geldiğine iman eder ve müteşabihleri muhkem ayetlerin ışığında doğru yorumlarlar.
3. Kaynak Gösterilen Bazı Ayetler
Videoda konuyu araştırmak isteyenler için şu sure ve ayet numaraları verilmiştir:
Allah''ın İlmi İçin: Kaf Suresi 16, Mümin Suresi 19, Bakara 32, 127, 187, 235; Ali İmran 35; Maide 76; Enam 13, 80, 96, 115; Enfal 23, 61.
Peygamberlerin İlmi İçin: Necm 5, Yusuf 22, Enbiya 74, 79, 80; Araf 62.
İlmin Konumu İçin: Zümer 9, Bakara 247, Ali İmran 7, Nisa 162, İsra 107, Hac 54, Ankebut 49, Sebe 6.