Bu ders, ilmin insan karakteri üzerindeki dönüştürücü gücünü; özellikle sabır, maddi ilerleme ve ruhsal tekamül ekseninde incelemektedir. İlmin sadece bir bilgi yığını değil, insanın varlığını büyüten ve olaylar karşısında sarsılmaz kılan bir `öz` olduğu vurgulanmaktadır.
1. İlim ve Sabır İlişkisi
Bilinmezliğin Getirdiği Tahammülsüzlük: İnsan, perde arkasını ve hakikatini bilmediği olaylar karşısında çabuk sarsılır. İlim ise insana olayların iç yüzünü göstererek sükûnet ve mütmain bir kalp kazandırır.
Hz. Musa ve Hz. Hızır Kıssası: Hz. Hızır''ın Hz. Musa''ya `Bilgin olmayan olaylar hakkında nasıl sabredeceksin?` demesi ilim-sabır bağını gösterir. Hz. Musa `teşri` (yasama/şeriat) alanının bilgisine sahipken, Hz. Hızır `tekvin` (yaratılış sırları) alanında hareket ediyordu. Bilgi sahibi olunmayan alanda sabır göstermek imkansızdır.
2. Maddi İlerleme ve İlim
Zenginliğin Bilgi Temeli: Karun örneğinde görüldüğü gibi, maddi güç ve zenginliğin temelinde bir bilgi (teknoloji/simya) yatar. Günümüzde ülkelerin gelişmişlik düzeyi de tamamen ilim ve teknolojiye olan hakimiyetlerine bağlıdır.
Zahmet ve Fedakarlık: İlim elde etmek bedava değildir; uykusuzluk, meşakkat ve maddi fedakarlık gerektirir. Hz. Peygamber’in `İlim Çin''de de olsa gidip alınız` hadisi, ilmin kutsiyeti yolunda çekilen her türlü zorluğun değerini vurgular.
3. İlmin Tekamül ve Varlıkla Bağı
Ruhun Gıdası: Bedenin vitamine ihtiyacı olduğu gibi, ruhun gıdası da ilim ve hikmettir. İlimden mahrum bir ruh, biyolojik olarak canlı olsa da manen `yürüyen bir ölüdür.`
İlim İnsanın Parçasıdır: Bir ağacın meyvesi ağaçtan koparılıp eksilirken, ilim paylaşıldıkça azalmaz, aksine hem öğretende hem öğrenende çoğalır. İlim, insanın `gövdesini` (zatını/ruhunu) büyüten bir unsurdur.
`Beni Artır` Duası: Taha Suresi''nde Hz. Peygamber''e emredilen `Rabbim ilmimi artır` değil, `Rabbim beni ilim yönünden artır (büyüt)` ifadesi, ilmin insanın varlık mertebesini yükselttiğine işarettir. İlim ve iman, insanın ruhsal hacmini genişleten birer cevherdir.
4. Ahir Zaman ve İlim Kapısı
Mazeretsiz Dönem: Eskiden ilme ulaşmak için aylar süren yolculuklar gerekirken, günümüzde bilgi insanın ayağına (telefona/internete) gelmiştir. Bu durum, cahil kalmanın mazeretini ortadan kaldırmakta ve ilahi hücceti tamamlamaktadır.
İmam Mehdi (a.f) Dönemi: Hadislerde belirtildiği üzere, insanlık şu an ilmin sadece 2 kapısına vakıfken; İmam Mehdi''nin zuhuruyla diğer 25 kapı daha açılacak ve gerçek ilim çağı başlayacaktır.