1. Haşiyet (Allah Saygısı ve Korkusu) İlmin Ürünüdür
Fatır Suresi 28. Ayet: `Allah’tan ancak âlimler (bilgi sahipleri) hakkıyla korkar.`
Haşiyet Kavramı: Türkçedeki basit `korku`dan farklıdır; saygı ve tazimden kaynaklanan bir çekinmedir. İnsan tanıdığına saygı duyar; Allah''ı ne kadar çok tanırsa (marifet), O''na olan saygısı ve sorumluluk bilinci o derece artar. Cahil insan ise Allah''ı tanımadığı için bu derin saygı makamına ulaşamaz.
2. İlim, Hakkın İspatı İçin Öncüldür
Mübahele Ayeti (Ali İmran 61): Necran Hristiyanları ile Hz. Peygamber (s.a.a) arasındaki olay. İlim ve belgeler sunulmasına rağmen ikna olmayanlara karşı `mübahele` (karşılıklı lanetleşme) teklif edilmiştir.
Mesaj: Hak, ilim ve bilgiyle ispat edilir. İlim sunulduktan sonra hala inat edenler için son aşama mübaheledir. Hz. Peygamber bu olayda yanına sadece Hz. Fatıma, Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin''i alarak Ehlibeyt''in yüceliğini de tescillemiştir.
3. İlim, Hücceti Tamamlar
Mazeretin Bitmesi: İlim ve bilgi ulaştıktan sonra kişinin artık `bilmiyordum` deme lüksü kalmaz. Bakara 120. ayette, ilim geldikten sonra hala batılın arzularına uyanların Allah''ın yardımından mahrum kalacağı belirtilir.
Güncel Örnek: Mazlumun ve zalimin (Gazze, İsrail, Direniş ekseni gibi) bu kadar netleştiği bir ortamda `hüccet tamamlanmıştır`. Bilgiye rağmen tavrını belirlemeyenler kıyamette sorumlu olacaktır.
4. Derecelerin Yükselmesi ve Kurtuluş
Mücadele Suresi 11. Ayet: Allah iman edenleri ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltir. İlim, insanın cehennem azabından kurtulması için gerekli manevi ortamı hazırlar. İlimsiz amel, pusulasız yolculuk gibidir.
5. İlim Sahiplerinin Şahitliği
Ali İmran Suresi 18. Ayet: Allah, tevhid (Allah''ın birliği) gerçeğine bizzat Kendisini, meleklerini ve ilim sahiplerini şahit tutmuştur. İlim sahiplerinin şahitliğinin Allah ve meleklerle yan yana zikredilmesi, ilmin İslam''daki en yüksek makam olduğunu gösterir.
6. İlim Sahibi Uyulmaya Daha Layıktır
Meryem Suresi 43. Ayet: Hz. İbrahim''in amcasına hitaben: `Bana, sana gelmeyen bir ilim geldi; öyleyse bana uy ki seni doğru yola ulaştırayım.`
Rehberlik: Yolu bilmeyen (cahil) birinin peşinden gidilmez. İnsan, hayat yolculuğunda her zaman ilim ve bilgi sahibi olanı rehber edinmelidir.
Sonuç: İlim; takvanın, adaletin, hakkı savunmanın ve Allah''a yaklaşmanın temel şartıdır. Kur''an-ı Kerim, bilmeyi sadece zihni bir faaliyet değil, insanı kemale ve kurtuluşa götüren bir eylem olarak tanımlar.