Şiî imamet anlayışında iki inanç bulunmaktadır.
1.İmamet ilahidir ve imamı Allah belirler.
2.Allah’ın belirlediği imamı Peygamber ümmete bildirir.
Delil 1: İtaat Yalnız Allah’a Aittir
Kur’an’da Allah’a itaat edin, Resule ve ulülemre itaat edin buyruğu geçer. İtaatin Allah için müstakil, Resul ve ulülemr için birlikte gelmesi Resule nasıl mutlak itaat varsa ulülemre de aynı nitelikte itaat gerektiğini gösterir. Bu, günaha çağırmayan masum bir önderliği gerektirir. Böyle bir yetkiyi ancak Allah verir.
Delil 2: Hâkimiyet Yalnız Allah’ındır
Hüküm ve egemenlik Allah’a mahsustur. Topluma hâkim olacak kimseye hükmetme yetkisini de Allah tanır. Bu da imamın tayininin ilahî olması demektir.
Delil 3: İmamet Makamının Yüksekliği
İmamet, aklın bütünüyle kuşatamayacağı derecede yüce bir makamdır. Hz İbrahim’in ağır imtihanlardan sonra imamete erişmesi ve Hz Musa’nın Hızır’dan gaybî ilimler öğrenmesi bu makamın sıradan bir liderlik olmadığını gösterir. İmam Rıza, insanların imametin değerini tam bilemeyeceğini ve seçimle isabet edemeyeceğini bildirir. Bu nedenle tayin Allah’a aittir.
Delil 4: Nebevî Beyanlar
Peygamber, halef belirleme işinin Allah’ın elinde olduğunu haber verir. Erken dönemde Benî Amir heyetiyle konuşmasında bu vurgulanır. Akrabaların daveti rivayetlerinde Hz Ali’nin vezir ve halife olarak tanıtıldığı aktarılır.
Peygamberin Bildirmesi
İmamı Allah belirler, bu bilgi önce Resule gelir ve Resul tebliğ eder. Veda dönüşünde Gadir Hum’da kimin mevlası isem Ali de onun mevlasıdır ilanı yapılır ve bugün dininizi kemale erdirdim ayeti nazil olur. Tarih boyunca geniş biçimde nakledilmiştir.
Gayb Bilgisi Çerçevesi
Gaybı özde Allah bilir. Allah dilediği kullarına dilediği kadarını bildirir. Böylece Resul ve ilahî önderler, Allah’a itaate götüren doğru bilgiyi taşırlar.
Sonuç
İmam tayini Allah’a aittir. Bunu destekleyen dört esas şunlardır. İtaatin aslı Allah’adır, mutlak itaate layık olanı ancak O tayin eder. Hüküm ve hâkimiyet O’nundur, toplumsal önderlik izni de O verir. İmamet makamı beşerî aklın tam kavrayamayacağı kadar yücedir, isabetli tayin ilahîdir. Nebevî beyanlar halefiyetin ilahî tayinle gerçekleştiğini gösterir. Peygamber de bu tayini ümmete açıklar.