Anasayfa Dersler Fıkıh Dersleri 1 | Bülent Özbaş - İbrahim Aras 11. Ders: Abdest Hükümleri

11. Ders: Abdest Hükümleri

1. Önceki Dersin Tekrarı ve Soru Cevapları

  • Abdestin Tanımı: Yüzü ve kolları (sağ ve sol) yıkamak, başı ve ayakları (sağ ve sol) mesh etmekten ibarettir.

  • Saçları Önde Toplayan Kişinin Meshi: Saçlar uzunsa ve önde toplanmışsa, saçların ayrılması ve saç dibindeki deri üzerine mesh edilmesi gerekir.

  • Mesh İçin Ortak Şartlar (Baş ve Ayak):

    1. Mesh edilen uzuv sabit olmalı, hareket etmemelidir.

    2. Mesh edilen yer kuru olmalıdır (hafif nem engel değildir).

    3. Elde yeterince nem/ıslaklık olmalıdır.

    4. Arada çorap, tülbent gibi bir engel olmamalıdır (Çıplak deri üzerine yapılmalı).

    5. Mesh edilen yer pak (temiz) olmalıdır.

  • Çorap/Ayakkabı Üzerine Mesh: Normal şartlarda caiz değildir. Ancak aşırı soğuk (uzuv donma tehlikesi varsa), hırsızlık korkusu veya yırtıcı hayvan tehlikesi gibi zaruret durumlarında çorap veya ayakkabı üzerine mesh edilebilir (İmam Humeyni - Mesele 259).

  • Mesh Miktarı:

  • Farz: `Mesh etti` denilecek kadar az bir miktar yeterlidir.

  • Sünnet: Baş için bir parmak uzunluğunda ve üç parmak genişliğinde; ayak için ise parmak ucundan bileğe (tarak kemiği başına) kadar bütün el ile mesh etmek sünnettir.

 

2. Abdest Ayeti ve Yorumu (Maide Suresi 6)

  • Ayette geçen `ellerinizi dirseklere kadar yıkayın` ifadesindeki `kadar` (ilâ) edatı, yıkama yönünü (aşağıdan yukarıya veya yukarıdan aşağıya) değil, yıkanacak bölgenin sınırını (miktarını/niceliğini) belirtir.

  • Şia fıkhına göre, dirseklerden parmak uçlarına doğru (yukarıdan aşağıya) yıkamak farzdır. Dirseklerin tam olarak yıkandığından emin olmak için biraz yukarısından başlamak (mukaddime-i vacip) gerekir.

 

3. Abdestin Şartları

A. Su ve Su Kabının Şartları:

  • Su pak (temiz) olmalıdır. Necis suyla abdest batıldır.

  • Su mutlak (saf) olmalıdır. Muzaf (meyve suyu, gül suyu vb.) suyla abdest alınmaz.

  • Su mubah olmalıdır (Gasp edilmiş/çalıntı olmamalıdır). Sahibi izin vermiyorsa o suyla abdest alınmaz.

  • Su kabı da mubah olmalıdır.

  • Su kabı altın veya gümüş olmamalıdır.

B. Abdest Uzuvlarının Şartları:

  • Uzuvlar pak olmalıdır.

  • Uzuvlarda suyun deriye ulaşmasını engelleyen (oje, yağlı boya, bant vb.) bir engel bulunmamalıdır. (Tükenmez kalem izi veya yağsız krem engel değildir).

C. Abdestin Niteliğinin Şartları:

  • Tertip: Sıraya uyulmalıdır (Yüz -Sağ Kol - Sol Kol -Baş Meshi - Sağ Ayak - Sol Ayak).

  • Muvalat: İşlemler peş peşe, ara verilmeden yapılmalıdır. Önceki uzuv kurumadan sonraki uzva geçilmelidir.

  • Mübaşeret: Abdesti kişi bizzat kendisi almalıdır. Başkası yüzünü yıkayamaz. Ancak hasta veya engelli ise yardım alabilir (niyeti yine kendisi eder).

D. Abdest Alan Kişinin Şartları:

  • Suyun kullanımı kişiye zarar vermemelidir (Hastalık vb. durumunda teyemmüm gerekir).

  • Niyet, Allah rızası için (kurbet) olmalıdır. Riya (gösteriş) abdesti batıl eder.

 

4. Önemli Notlar:

  • Şüpheli Durumlar: Suyun necis veya muzaf olduğunu bilmeden abdest alan kişi, sonradan durumu öğrenirse abdesti batıldır ve kıldığı namazları iade etmelidir.

  • Umuma Açık Yerler: Otel, okul gibi yerlerin suları orayı kullananlar (müşteri, öğrenci) içindir. Dışarıdan gelenlerin izin alması veya rızanın varlığını bilmesi gerekir. `Abdest almayın` uyarısı olan lavabolarda abdest alınmamalıdır.

  • Baş Meshi: İmam Humeyni''ye göre sol el ile de mesh caizdir, ancak Rehber''e (Ayetullah Hamanei) göre farz ihtiyat gereği sağ el ile yapılmalıdır.