1. Hayatın Kontrol Dengesi: %10 ve %90 Kuralı
Durum Tespiti: Hayatımızın sadece %10''u tamamen kendi elimizdedir; geri kalan %90''ı dış faktörlerden (hastalık, başkalarının davranışları, vefasızlık veya sevindirici olaylar gibi) oluşur.
Sorun: İnsanlar genellikle mutluluklarını veya üzüntülerini %90''lık dış faktörlere bağlarlar. `O bana şunu dedi üzüldüm`, `Şu oldu sevindim` demek, başkalarının yönetiminde olmak, onların oyuncağı haline gelmek demektir.
Çözüm: Bizim sorumluluğumuz %10''luk kısımdadır. Bu kısım, olaylara karşı gösterdiğimiz `tavır`dır. Hava soğuksa (dış faktör), kalın giyinmek (tavır/bizim kontrolümüz) olumsuzluğu yönetmemizi sağlar. Aynı şekilde, bir gıybeti duymazdan gelmek veya hatayı görmemek, dışarının bizi yönetmesini engeller.
2. Zihin Kontrolü (Otokontrol) ve Önemi
Tanım: Zihin kontrolü, kişinin kendi düşünce dünyasına hakim olmasıdır. Zihnini kontrol eden, hayatını ve tepkilerini kontrol eder.
Pozitif ve Negatif Düşünce: Zihnin yarısı negatif (vesvese, korku), yarısı pozitiftir. Negatif düşünceler bir savunma mekanizması olsa da, eğer kontrol edilmezse (örneğin `ocak açık mı kaldı?`, `çocuğa bir şey mi oldu?` gibi vesveseler) gerçekleşme ihtimali artar (`Korkan göze çöp batar`). Amaç, %10''luk pozitif iradeyle dışarıdaki %90''lık negatifi yönetmektir.
3. Zihin Kontrolü İçin Uygulama Yöntemleri (Egzersizler)
Yöntem 1: Zihinsel Odaklanma (Günde 3 Kez)
Her gün 3 defa, 10-15 dakika boyunca dış dünyadan kopup kendi zihin dünyamıza çekilmek gerekir.
Namazın Rolü: İslam''da namaz, aslında zihni dünyadan koparıp Allah''a odaklayan en orijinal `zihin kontrolü` yöntemidir.
Hayal Egzersizi: Namaza ek olarak veya odaklanamayanlar için; deniz kenarı, orman veya kutsal mekanları (Kabe''yi seyretmek, İmam Rıza''nın haremi, Kerbela) hayal ederek sadece `seyretmek` önerilir. Bu odaklanma, zihni spor yapmış gibi güçlendirir. Yoga veya meditasyon gibi yöntemler, namazın sağladığı odaklanmanın `sahte markaları` veya yardımcıları olarak görülür.
Yöntem 2: Hedefe Yönelik Alışkanlıklar Edinmek
Mutluluk veya başarı hedefine götürecek küçük ve düzenli alışkanlıklar kazanılmalıdır.
Örnekler: Gereksiz ışıkları söndürmek, evi her gün az da olsa temiz tutmak (biriktirip ayda bir yapmaktan iyidir), günlük dua okumaları (Kumeyl, Nudbe vb.) veya Kur''an okumak.
Fayda: Boş kalmak insanı kavgaya ve negatife sürükler. Faydalı alışkanlıklarla meşgul olmak, gereksiz tartışmalara ve üzüntülere vakit bırakmaz.
Zamanlama: Bazı hedefler 3 günde, bazıları 40 günde, bazıları daha uzun sürede sonuç verir. Sabırlı olmak gerekir.
4. Mutlu Bir Yaşam İçin Tavsiyeler
Görmezden Gelme Sanatı: İslam''ın `Gıybeti dinleme`, `Hatayı görme` emirleri aslında kişinin ruh sağlığını korumak içindir. Bir hatayı veya laf sokmayı duymazdan gelmek, o olayın sizi zehirlemesine izin vermemek demektir.
Öfkenin Zararı: Öfke ve sinir, kişinin başkasına değil, sadece kendisine verdiği en büyük cezadır.
Sorumluluk Alanı: İnsan kendi yapmadığı ibadet için (kendi sorumluluğu) kendine kızmazken, başkasının hatasına (dış faktör) öfkelenmesi bir çelişkidir. Kişi kendi %10''una odaklanmalıdır.