Coğrafi Yapı ve Bölgeler
Arap Yarımadası üç ana bölgeye ayrılarak incelenmiştir:
Hicaz (Kuzey): Mekke ve Medine''nin bulunduğu bölgedir. Mekke tamamen dağlık ve tarıma elverişsiz olduğu için halk geçimini ticaret ve hayvancılıkla sağlamaktaydı. Medine ise daha ovalık bir yapıya sahip olduğundan tarım ve çiftçilik ön plandaydı.
Orta Kesim: Büyük çöllerden oluşur. Sert iklimi ve susuzluğu nedeniyle Pers ve Roma gibi dönemin büyük imparatorlukları bu bölgeyi istila etmeye değer bulmamıştır. Bu durum, bölge insanının dış etkilerden uzak, özgür ama aynı zamanda medeniyetten kopuk kalmasına neden olmuştur.
Yemen (Güney): Sulak ve verimli arazileriyle yarımadanın en medeni bölgesidir. Tarih boyunca büyük devletler ve hiyerarşik sistemler bu bölgede kurulmuştur.
Sosyal Yapı ve Karakter Analizi
Coğrafyanın insan karakteri üzerindeki etkileri şu noktalarla vurgulanmıştır:
Özgürlük Tutkusu: Göçebe hayat süren Araplar, herhangi bir otorite veya kanun altına girmeyi reddeden, ruhu özgür bir yapıya sahipti. Mekke gibi yerleşik yerlerde bile merkezi bir devlet yerine kabileler arası bir yönetim söz konusuydu.
Hafıza Gücü: Okuma-yazmanın yokluğunda, her şey hafızaya emanetti. Şiir ve hitabet çok gelişmişti. İnsanların duyduklarını bir kerede ezberleyebildikleri, hatta deve üzerinde günlerce süren satranç oyunlarını tamamen zihinden oynayabildikleri anlatılmaktadır.
Ahlaki İkilik: Toplumda bir yanda hırsızlık ve yağmacılık birer maharet sayılırken, diğer yanda misafirperverlik, verilen söze sadakat ve himaye altına alınan kişiyi canı pahasına koruma gibi yüksek erdemler mevcuttu.
Medine''nin Yapısı ve Yahudiler
Evs ve Hazreç: Medine''nin iki büyük kabilesi aslen Yemen kökenliydi ve tarım kültürüne sahipti. Aralarında 200 yıl süren kan davaları, İslam''ın gelişi ve Peygamber''in kardeşlik ilanıyla son bulmuştur.
Yahudi Yerleşimi: Yahudilerin bölgeye gelme sebebi, Tevrat''taki bilgilere dayanarak ahir zaman peygamberinin bu bölgede çıkacağını bilmeleridir. Ancak bekledikleri peygamber kendi ırklarından gelmeyince ona karşı tavır almışlardır.
İslam''ın Kabulü ve Otorite Meselesi
Mekkelilerin İslam''a en çok itiraz etme sebeplerinden biri, kabile sisteminden devlet düzenine ve ahlaki bir otoriteye geçişi reddetmeleridir. Buna karşın, Yemen kökenli Medineliler (Ensar), atalarından gelen devlet kültürü sayesinde bir otoriteye bağlı kalmaya daha yatkındılar.
Peygamber Efendimiz''in en sıkıntılı döneminde bazı kabileler, `kendinden sonra liderliğin onlara geçmesi` şartıyla yardım teklif etmişlerdir. Ancak Hz. Peygamber, liderliğin seçim veya pazarlıkla değil, Allah''ın takdiriyle olduğunu belirterek bu şartlı teklifleri reddetmiştir.