İslam, insanın hem bedenini hem de ruhunu dikkate alan bütüncül bir hayat anlayışı ortaya koymuştur. Bu sebeple ruhsal huzuru sağlayan birçok davranış teşvik edilmiş, insanı mutsuzluğa sürükleyen alışkanlıklardan ise sakındırılmıştır.
Bu çerçevede kalıcı mutluluğu destekleyen başlıca ilkeler şunlardır:
7.1. Kaygıyı Kontrol Edebilmek
İnsan hayatındaki problemlerin önemli bir kısmı gerçekleşmemiş olaylara yönelik aşırı endişelerden kaynaklanmaktadır. Mümin, tedbirini aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmasını bilen kimsedir. Tevekkül, insanın psikolojik yükünü hafifleten en önemli manevi ilkelerden biridir.
7.2. Sabır ve Kabullenme Gücünü Geliştirmek
Hayatın her döneminde istenmeyen olaylarla karşılaşmak mümkündür. Bunları inkâr etmek veya onlardan kaçmaya çalışmak yerine sabırla karşılamak, ruhsal dayanıklılığı artırmaktadır. İslam'ın sabır anlayışı pasif bekleyiş değil; bilinçli direnç ve kararlılıktır.
7.3. Çalışkan ve Üretken Bir Hayat Sürmek
Boş geçen zaman, insanın zihnini olumsuz düşüncelerle doldurmaktadır. Buna karşılık üretmek, çalışmak ve faydalı olmak kişiye hem özgüven hem de iç huzuru kazandırmaktadır. Resûlullah (s.a.a.) çalışmayı ibadet olarak değerlendirmiş, tembelliği ise hoş karşılamamıştır.
7.4. Sosyal İlişkileri Güçlendirmek
İnsan sosyal bir varlıktır. Sağlıklı dostluklar, aile bağları ve samimi ilişkiler mutluluğun en önemli kaynaklarındandır. Bu sebeple İslam, akrabalık bağlarını korumayı, müminler arasında kardeşliği güçlendirmeyi ve toplumla güçlü ilişkiler kurmayı teşvik etmektedir.
7.5. Tebessüm ve Güzel Ahlâk
İslam'ın üzerinde önemle durduğu davranışlardan biri de güler yüzlülüktür. Tebessüm, karşı tarafa güven veren ve sevgiyi artıran en basit fakat en etkili davranışlardan biridir. Bu nedenle müminin asık suratlı değil; vakur, huzurlu ve güler yüzlü olması tavsiye edilmiştir.
7.6. Beden Sağlığına Önem Vermek
Spor yapmak, temiz ve bakımlı olmak, güzel koku kullanmak, temiz elbise giymek ve çevre düzenine dikkat etmek yalnızca fiziksel değil, ruhsal sağlık açısından da önemlidir. Ehlibeyt (a.s.) rivayetlerinde bu hususlara özellikle dikkat çekilmiş; beden ile ruh arasındaki ilişkinin ihmal edilmemesi istenmiştir.
7.7. Gerçekçi Beklentilere Sahip Olmak
İnsanı mutsuz eden en önemli sebeplerden biri, hayatı kusursuz hâle getirme arzusudur. İslam, dünyanın imtihan yurdu olduğunu öğreterek insana gerçekçi bir bakış açısı kazandırır. Böylece kişi, karşılaştığı sıkıntıları hayatın doğal bir parçası olarak görür ve hayal kırıklıkları karşısında direncini korur.
Bütün bu ilkeler göstermektedir ki İslam'ın önerdiği mutluluk anlayışı, yalnızca duygusal rahatlama değil; insanın bütün yönlerini geliştiren kapsamlı bir hayat modelidir.
8. Matem Merasimlerinin Hikmeti
İslam'da düzenlenen matem merasimlerinin amacı, yalnızca insanları ağlatmak veya duygusal bir atmosfer oluşturmak değildir. Bu merasimler, Şiî düşünce geleneğinde çok daha derin dinî, ahlakî ve toplumsal hedeflere hizmet etmektedir. Matem meclislerini yalnızca gözyaşı üzerinden değerlendirmek, onların gerçek mahiyetini göz ardı etmek anlamına gelir.
Ehlibeyt (a.s.) adına düzenlenen matem programları öncelikle bir marifet ve bilinç mektebidir. Bu meclislerde Kur'an'ın mesajı açıklanır, Resûlullah'ın (s.a.a.) sünneti hatırlatılır, Ehlibeyt'in (a.s.) hayatı örnek gösterilir ve toplumun dinî sorumlulukları yeniden gündeme getirilir. Dolayısıyla matem meclislerinin temel işlevi eğitim ve irşaddır.
Bunun yanında bu merasimler, müminler arasında kardeşlik duygusunu güçlendiren sosyal kurumlar niteliğindedir. Aynı inancı paylaşan insanlar bu meclislerde bir araya gelerek birlik ve dayanışma ruhunu canlı tutarlar. Bu yönüyle matem merasimleri yalnızca bireysel değil, toplumsal bir ibadet özelliği de taşımaktadır.
