Sorularla Kadir Suresi''nin Tefsiri

`Hiç şüphesiz, biz onu (Kur''ân''ı) Kadir Gecesi''nde indirdik. *Sen ne bilirsin Kadir Gecesi nasıl bir gecedir?! * Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır. O gecede melekler ve Ruh, Rablerinin izniyle her işle (insanların mukadderatıyla, hayır ve bereketlerle) inerler. * O gece şafak doğuncaya kadar, selâmdır (selâmetle birliktedir).`

TEFSİR:

Soru 1: Kadir Gecesi''nin en önemli özelliği nedir?

Cevap: Kadir Gecesi''nin en önemli özelliği, hiç kuşkusuz Kur''ân''ın bu gecede indirilmesidir. Bu muhteşem olay, Kadir Gecesi''nin faziletine fazilet katmıştır.

Soru 2: Acaba Kadir Gecesi''nin ramazan ayında olduğunu nasıl anlıyoruz?

Cevap: Kur''ân''daki iki ayeti yan yana getirdiğimizde bu sorunun cevabı ortaya çıkmaktadır. Bir ayette Allah-u Tealâ, Kur''ân''ın ramazan ayında indirildiğini söylüyor: `Ramazan ayı öyle bir aydır ki, onda Kur''ân indirilmiştir.` (Bakara, 185) Bu surede ise Kur''ân''ın Kadir Gecesi''nde indiğini ortaya koyuyor. Böylece Kur''ân''ın indirildiği Kadir Gecesi''nin ramazan ayında olduğunu anlıyoruz.

Soru 3: Kadir Gecesi ramazanın hangi gecesidir?

Cevap: Kur''ân-ı Kerim''de bu konuda herhangi bir açıklama yapılmamıştır. Ancak Şiî ve Sünnî kaynaklı hadislerde bu konuda çeşitli açıklamalar vardır. Ramazanın 1. gecesi, 17. gecesi, 19. gecesi , 21. gecesi, 23. gecesi, 27. gecesi ve 29. gecesi, nakledilen rivayetler arasında. Ancak Sünnî kaynaklarda en çok ihtimal verilen gece, 27. gece; Şiî kaynaklarda ise 19, 21 ve 23. gecelerdir. Birçok rivayette ise, bu gecenin ramazanın son on gecesi arasında yer aldığı söylenmektedir. Ehl-i Beyt İmamları''ndan nakledilen hadislerden 23. gecenin Kadir Gecesi olma ihtimali daha çok anlaşılmakla birlikte, İmamlarımız, bunu açık bir şekilde beyan etmekten bilinçli olarak kaçınmış ve bu üç gecenin üçünün de ibadet, dua ve istiğfarla geçirilmesini tavsiye etmişlerdir. Bazı hadislerden de istifadeyle, müfessirler bu konuda şöyle demişlerdir:

`Yüce Allah, dostlarını kulları arasında saklamıştır; o yüzden Allah''ın hiçbir kulunu hor ve hakir görmemek lâzım; kim bilir belki o, Allah''ın dostu, velisidir? Rızasını amellerin arasında saklamıştır; bu yüzden hiçbir iyi ameli küçük ve önemsiz görmemek gerekir; kim bilir belki Allah''ın rızası ondadır? Gazabını günahlar arasında saklamıştır; bu yüzden hiçbir günahı küçümsememek gerekir; kim bilir belki Allah''ın gazabı ondadır? Kabulünü dualar arasında saklamıştır; bu yüzden hiçbir duayı küçük ve önemsiz görmemek lâzım, kim bilir belki kabul olacak dua odur? Ölüm zamanını saklı tutmuştur; onun için her zaman ölüm için hazırlıklı olmak gerekir. İşte bunlar gibi Kadir Gecesi''ni de geceler arasında saklamıştır ki insanlar, Kadir Gecesi olması muhtemel bütün gecelere önem versinler.`

Bir hadiste ise şöyle denmektedir: `19. gecede kaderler belirlenir; 21. gecede muhkemleşir; 23. gecede ise imzalanır.`

Belki de maksat, Peygamber''in veya zamanın hüccetinin imzasından geçmesidir. Zira biliyoruz ki, bu gecede inen melekler ve Ruh, Peygamber''in zamanında ona, ondan sonra ise zamanın hüccetine inerek mukadderatı ona sunarlar.

Soru 4: Neden surenin başında Allah-u Tealâ tek olduğu hâlde `Biz` tabirini kullanmıştır?

Cevap: Allah-u Tealâ''nın, `Biz onu Kadir Gecesi''nde indirdik...` tabirindeki `Biz` ifadesi, indiren zat-ı mukaddesin azamet ve yüceliğini ifade etmek içindir. Yine kendisiyle birlikte vahyin inmesine vasıta olan melekleri de kapsamına almak için olabilir.

Soru 5: Bu surede Kur''ân''ın Kadir Gecesi''nde indiği ifade ediliyor. Oysa biz Kur''ân''ın 23 yıl boyunca tedricî olarak indiğini biliyoruz. Acaba bu zahirî çelişkiyi nasıl ortadan kaldırabiliriz?

Cevap: Bazıları `Kur''ân''ın Kadir Gecesi''nde indirildiğinden maksadın, bu gecede indirilmeye başlanmış olmasıdır.` demişlerse de, bu tutarlı bir görüş değildir. Zira `onu` diye ifade edilmesinin zahiri, Kur''ân''ın bütününü kapsamaktadır. Kaldı ki, Kur''ân''ın ilk ayetlerinin Kadir Gecesi''nde indiğini ispatlayan delil yoktur. Tam aksine ilk inen ayetler olarak bilinen Alak Suresi''nin ilk ayetlerinin, Resulullah''ın peygamberliğe seçildiği günde indiği kesindir. Resulullah''ın peygamberliğe seçilişi ise, ramazan ayında değil, recep ayında gerçekleşmiştir.

Bu konuda söylenen en mantıklı cevap şudur: Kur''ân-ı Kerim''in iki şekilde indirilişi söz konusudur. Bir defasında, Kur''ân''ın hakikatleri toplu hâlde Allah Resulü''nün mübarek kalbine indirilmiştir ki, Kadir Gecesi''ndeki indirilişten maksat budur. Diğer indirilişi ise, tedricî indirilişidir ki, 23 yıl boyunca gerçekleşmiştir.

Soru 6: Acaba Kadir Gecesi İslâm öncesi diğer ümmetlerde de var mıydı, yoksa bu, İslâm ümmetine has bir meziyet midir?