Allah’a doğru seyrü sülûkun temel meselelerinden biri, insanın zaten Allah’a doğru ilerlemekte olduğunu idrak etmesidir. Her insan bu yolculuğun içerisindedir; ancak manevi yolun yolcusu bu hareketi bilinçli ve basiretli hâle getirir.
Bu bilinçli yürüyüşün en temel vasıtası murakabedir.
Murakabe, Allah’ın insanı her an gördüğünü bilmek ve bu bilgiyi hayatın bütün anlarında diri tutmaktır. Takva ise bu bilincin davranışa dönüşmüş hâlidir.
Ancak gerçek murakabe yalnızca bilgiyle meydana gelmez. Manevî gelişimde iman ve marifet, güçlü irade, dua ve ilahî tevfik ile günlük muhasebe birlikte bulunmalıdır. Bunlardan herhangi birinin ihmal edilmesi, manevi yolculuğun dengesini bozabilir.
Murakabe sabahtan geceye kadar Allah’ın huzurunda yaşama sanatıdır. Muhasebe ise bu yolculuğun günlük kontrolüdür. Hata karşısında istiğfar, başarı karşısında şükür, nefis karşısında irade ve bütün bunların üzerinde Allah’ın daimî huzurunun bilinci bulunmaktadır.
Nihayet manevi yolculuğun özü şu şuurda toplanmaktadır:
Allah beni görüyor, Allah benimle beraberdir ve bütün hayatım O’na doğru gerçekleşen bir yolculuktur.
İnsan bu hakikati yalnızca zihniyle bilmekten çıkarıp kalbinin sürekli hâline dönüştürebildiği ölçüde murakabe derinleşir, takva güçlenir ve Allah’a yöneliş bilinçli bir seyrü sülûka dönüşür.
