5. Ders: Hz. Peygamber'in Hadislerinin Hücciyetinin Delilleri

1. Hadisin Tanımı ve Kapsamı

• Sözlük Anlamı: `Yeni, taze` ve `söz`.

• Terim (Istılahi) Anlamı:

  • Şia''ya Göre: 14 Masum''un (Hz. Peygamber, Hz. Fatıma ve 12 İmam) söz, fiil ve takrirleridir (onaylarıdır).

  • Ehl-i Sünnet''e Göre: Hz. Peygamber ve Sahabelerin söz, fiil ve takrirleridir.

• Hadisin Bileşenleri:

1. Söz (Kavl): Doğrudan söylenen ifadeler.

2. Fiil (Davranış): Bir konuda söz söylemeyip davranışla göstermek.

3. Takrir (Onay): Yanında yapılan bir davranışı görüp sessiz kalarak onaylamak.

2. Haber-i Vahit ve Mütevatir Hadis

• Haber-i Vahit: Tek bir kişinin veya az sayıda kişinin naklettiği hadistir. Yanılma ihtimali barındırdığı için inanç esaslarını belirlemede tek başına kesin delil sayılmaz.

• Mütevatir Hadis: Yalan üzerinde birleşmeleri imkansız olan, birbirini tanımayan çok sayıda kişinin naklettiği hadistir. Kesin bilgi ifade eder.

  • Örnek: Gadir-i Hum Hadisi ve Sekaleyn Hadisi (`Size iki emanet bırakıyorum: Kur''an ve Ehl-i Beyt''im`) mütevatirdir.

3. İspat Yöntemi ve Deliller

• İslami bir hükmün kabulü için sırasıyla üç kaynağa uygunluk aranır:

  1. Kur''an

  2. Sünnet (Sahih Hadis)

  3. Akıl

4. Fıkhî Bir Örnek: Abdestte Ayakların Meshedilmesi

• Abdestte ayakların yıkanması değil, meshedilmesi (ıslak elle silinmesi) gerekir.

• Delil (Maide Suresi 6. Ayet): Ayetteki `Vemsehû` (meshedin) emri, dilbilgisi açısından `erculekum` (ayaklar) kelimesine atıftır. Kur''an''ın açık emri `meshetmek` iken, `yıkamak daha temizdir` gibi akli gerekçelerle ayetin hükmü değiştirilemez.

5. Peygamber''in Hadislerinin Hücciyeti (Bağlayıcılığı) İçin Kur''an''dan Deliller

Peygamber''in sözü ve emri mutlak delildir ve bağlayıcıdır. Kur''an''daki dayanakları şunlardır:

• Hakemlik: Anlaşmazlığa düşüldüğünde Peygamber''e başvurulması ve verdiği karara tam teslimiyetle uyulması emredilir (Nisa Suresi).

• Mutlak İtaat: `Allah''a itaat edin, Resul''e itaat edin.` Anne-babaya itaat `Allah''a isyan etmeme` şartına bağlıyken, Peygamber''e itaat mutlak ve şartsızdır.

• Üsve-i Hasene: Peygamber inananlar için en güzel örnektir.

• Vahiy Kaynaklılık: `O kendi hevasından konuşmaz, o ancak vahyolunan bir vahiydir` (Necm Suresi). Peygamber''in dini konudaki her emri (Haşr Suresi: `Resul size neyi verdiyse alın`) Allah''ın iradesidir.