1. Hadis Yasağının Tarihçesi (Hicri 11 - 99)
Hadis yazımı, Hz. Peygamber''in vefatından (Hicri 11) Emevi halifesi Ömer b. Abdülaziz dönemine (Hicri 99) kadar yaklaşık 90 yıl boyunca yasaklanmıştır.
Ebubekir Dönemi: Hadis yazımı tavsiye edilmemiş, yazılı olanların yakılması istenmiştir.
Ömer Dönemi: Yasak daha sistematik hale gelmiştir.
Önce hadisler toplanıp `içinde yalan olabilir` gerekçesiyle yakılmıştır.
Valilere gönderilen emirnamelerle hadis yazımı kesinlikle yasaklanmış, sadece Kur''an''a odaklanılması emredilmiştir.
Hadis rivayet eden sahabeler (Ebu Derda, Huzeyfe gibi) Medine''de göz hapsine alınmıştır.
Osman Dönemi: Yasaklar devam etmekle birlikte, Emeviler (Beni Ümeyye) lehine olan hadislerin yayılmasına istisna tanınmıştır.
Muaviye ve Emeviler Dönemi: İki tür hadisin yazımına ve yayılmasına izin verilmiş, hatta teşvik edilip ödüllendirilmiştir:
Emevileri (Muaviye, Osman vb.) öven hadisler.
Hz. Ali ve Ehl-i Beyt''i kötüleyen uydurma hadisler.
Yasağın Kaldırılması: Hicri 99''da Ömer b. Abdülaziz, hadis yasağını kaldırmış, Fedek arazisini Ehl-i Beyt''e iade etmiş ve minberlerden Hz. Ali''ye lanet okunmasını yasaklamıştır.
2. Hadis Yasağının Gerekçeleri (Resmi ve Gerçek Sebepler)
Öne Sürülen Resmi Gerekçeler:
Toplumda ihtilaf çıkmasın.
Hadisler Kur''an ayetleriyle karışmasın. (Oysa Kur''an''ın edebi mucizesi ve üslubu hadislerden çok farklıdır, karışma ihtimali yoktur).
İnsanlar hadisle meşgul olup Kur''an''ı ihmal etmesin.
Asıl (Siyasi) Sebepler:
Meşruiyet Sorunu ve Ehl-i Beyt''in Unutturulması: Kur''an''da isim geçmese de, hadislerde (Gadir-i Hum vb.) Hz. Ali''nin ve Ehl-i Beyt''in velayeti açıktır. Hadislerin yasaklanmasıyla bu gerçeklerin unutturulması ve iktidarın meşruiyet sorgulamasının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
Yönetimin Keyfiliği (Nas Karşısında İçtihat): Hadisler (sünnet) hukuki bir bağlayıcılığa sahiptir. Hadisler ortadan kalkınca yöneticiler dini kuralları kendi isteklerine göre yorumlama ve değiştirme (içtihat etme) serbestisine kavuşmuştur (Örn: Namazda el bağlama, ezandan `hayya ala hayri''l-amel` ifadesinin çıkarılması).
3. Yasağın Sonuçları ve Tahribat
Senet Zincirinin Kopması: 90 yıl boyunca hadis yazılmadığı için ravi zinciri kopmuş, hadislerin kaynağı belirsizleşmiştir.
Uydurma Hadislerin Çoğalması: Boşluk, binlerce uydurma hadisle doldurulmuştur. Buhari bile 600 bin hadisten sadece birkaç binini sahih kabul etmek zorunda kalmıştır.
Peygamber Tasavvurunun Bozulması:
Yöneticileri (halifeleri) yüceltmek için onlara insanüstü, yalan faziletler uydurulmuştur.
Yöneticilerin hatalarını meşrulaştırmak için Hz. Peygamber''in de hata yapabilen, sıradan, hatta günah işleyen bir insan olduğu algısı yaratılmıştır.
Deizm ve Mealciliğin Türemesi: Hadis kaynaklarındaki bu kirlilik ve mantıksız rivayetler, günümüzde insanların hadisleri tamamen reddetmesine (mealcilik) veya dinden soğumasına (deizm/ateizm) zemin hazırlamıştır.
4. Şia''nın Tutumu
Şia (Ehl-i Beyt mektebi), bu yasak dönemine uymamış ve başından itibaren hadisleri yazmaya ve korumaya devam etmiştir.